Genç İşsizliğinin Arkasında Yapay Zeka Değil, Finansal Daralma mı Var?
Gençlerin iş bulamamasının sorumlusu olarak sıkça yapay zeka gösteriliyor. Ancak ABD, İngiltere ve Almanya gibi büyük ekonomilerden elde edilen iş ilanı verilerine dayalı yapılan analizler, durumun aslında çok farklı olduğunu ortaya koyuyor. Yapılan yeni analizler, “Yapay zeka meslekleri sona erdiriyor” endişesinin temelsiz olabileceğini gösteriyor ve asıl sorunun teknolojik bir değişimden ziyade mali bir sıkıntı olduğunu öne sürüyor. Detaylara birlikte bakalım.
İş dünyasında uzun süredir dile getirilen bir senaryo var; yapay zekanın, özellikle genç yeteneklerin kariyerine zarar verdiği iddia ediliyor. Bu iddia ilk duyulduğunda mantıklı gelse de, Lightcast’ın sağladığı büyük veri setine bakıldığında, istihdam ve işe alım verileri arasındaki farkın, bu ilişkinin yanıltıcı olabileceğini gösterdiği anlaşılıyor.
Verilere göre, işe alımlardaki düşüşün başlangıç zamanlaması oldukça ilginç. Financial Times’tan John Burn-Murdoch ve Sarah O’Connor’ın analizine göre, işe alımlardaki gerileme, ChatGPT’nin yükselişine değil, faiz oranlarının yükseldiği döneme, yani 2022’nin ortasına denk gelmektedir. Diğer bir deyişle, yapay zeka henüz emeklemekteyken, ekonomik koşulların sertleşmesi, şirketlerin istihdamda fren yapmasına neden olmuştur. Bu durumu önceden tahmin edenlerin aslında haklı olduğu ortaya çıkıyor. Veriler, suçu algoritmaların değil, ekonomik sıkıntıların üstlendiğini gözler önüne seriyor.
Bir diğer çarpıcı nokta ise deneyimli çalışanlarla yeni mezunlar arasındaki işe alım grafiğinin büyük ölçüde paralel seyretmesidir. Şirketler sadece gençlere değil, tüm adaylara kapılarını kapatmış durumda. Krizin genel olduğu bir dönemde, neden gençler en çok işsiz kalıyor? Cevap oldukça basit. Ekonomik belirsizliklerin yaşandığı dönemlerde tecrübeli çalışanlar işlerini muhafaza etmeye çalışırken, yeni giren adaylar iş bulmakta zorlanıyorlar.
Teknoloji şirketleri, yapay zekayı en hızlı benimseyenler arasında yer almakla birlikte, faiz oranlarındaki artış dönemlerinde en savunmasız hale geliyorlar. Bu firmalar, pandemi döneminde olduğu gibi, 2020 yılında işe alımları durdurma eğilimine gitmişlerdi. Yöneticilerle yapılan görüşmeler de bu durumu doğrulamaktadır. Kimse, “Yapay zeka kullanmaya başladık ve sizi kovuyoruz” demiyor; daha çok “Ekonomik durum kötü, masrafları kısacağız” şeklinde açıklamalar yapılıyor. Ancak, şirketlerin yeni personel alımını ertelemesinde, psikolojik etmenlerin, yani belirsizlik ortamının etkisinin büyük olduğu belirtiliyor.
Teknolojinin hızla değiştiği günümüz dünyasında kesin yargıya varmak zor. Şu anki verilere bakıldığında, yapay zekanın etkileri görülse de, gelecekte Agentic (ajan tabanlı) sistemlerin gelişmesiyle dengelerin değişebileceği öngörülmektedir. Agentic, sadece emirleri yerine getiren değil, hedeflere yönelik planlar yapan ve otonom kararlar verebilen daha gelişmiş bir yapay zeka türüdür.
